Auteur: Henry Timisela

Wij zijn hier, omdat jullie daar waren, column, Henry Timisela, gesprek, minpres Mark Rutte

Wij zijn hier, omdat jullie daar waren

Wij zijn hier, omdat jullie daar waren

GESCHREVEN DOOR Henry Timisela OP . GEPOST IN NIEUWS

In voorbereiding op het gesprek met ministerpresident Rutte kreeg ik al veel vragen. ‘Hoe zit dat nou, met de persoonlijke uitnodiging? Je bent toch museumdirecteur?’ En: ‘Wat ga je eigenlijk zeggen over de eerste generatie Molukkers die arriveerde in 1951?’ In de uitnodiging stond dat de overheid zich wilde bezinnen op de behandeling van die generatie na aankomst. Aan tafel werd al gauw duidelijk dat de context van aankomst breder getrokken moest worden.

Column gaat verder onder de foto.

Wij zijn hier, omdat jullie daar waren, column, Henry Timisela, gesprek, minpres Mark Rutte

Open en geïnteresseerd

Ik ervaarde het gesprek met staatssecretaris Van Ooijen (VWS) en premier Rutte (AZ) als open en geïnteresseerdOok waar over zaken werd gesproken zoals excuses aan de Molukse gemeenschap maar niet zonder bijbehorend pakket of programma, RMSregering als gesprekspartner en het onderzoeken van de rol van de Nederlandse overheid met betrekking tot de dekolonisatie van Indonesië, met een focus op de Molukse gemeenschap. Een volledig verslag is opgesteld door Joaniek Vreeswijk (Niet Mijn Aankomst), en voor dit verslag leverde ik mede de input. 

‘Wij zijn hier, omdat jullie daar waren’, zei ik op een gegeven moment aan tafel. Stilte. ‘Ja, maar dat kunnen we niet meer terugdraaien’, was het antwoord van de minister-president‘Dat hoeft ook niet’, dacht ik bij mijzelf. We kunnen er wel voor zorgen dat de Molukse perspectieven op deze geschiedenis een belangrijkere en zichtbare rol gaan spelen in onder andere het onderwijscurriculum. Daarover zouden de toegezegde vervolggesprekken moeten gaan.


Nieuwe donatie features, doneren, Museum Maluku

Museum Maluku kan jouw donatie goed gebruiken. Doneer in geld of tijd. 

Lees meer

Lees verder

Column, Henry Timisela, Op de helft van 2022

Op de helft van 2022

Op de helft van 2022

GESCHREVEN DOOR Henry Timisela OP 27 juni 2022. GEPOST IN NIEUWS

Het eerste half jaar van 2022 is voorbij gevlogen en we hebben niet stil gezeten. Allereerst bedank ik alle nieuwe vrienden die zich online hebben aangemeld. Met jouw digitale ledenpas heb je in elk geval gratis toegang tot onze tentoonstellingen in Museum Sophiahof te Den Haag. Dank voor de support om ons werk als museum mogelijk te maken. Ook krijg ik van nieuwe vrienden vaak dezelfde vragen over waar wij vandaan komen als organisatie, wat wij als nou precies doen en wat de plannen zijn voor de komende periode. Hier volgt mijn antwoord.

Collectie top 100

In 2012 moest ons museumgebouw in Utrecht de deuren noodgedwongen sluiten. De museumcollectie is sindsdien opgeslagen in een tweetal veilige locaties, maar nooit meer aangeraakt geweest. Hier moet figuurlijk de bezem doorheen gehaald worden. Wellicht ook letterlijk. Dat houdt in dat de collectie centraal samengebracht, uitgepakt en opnieuw geïnventariseerd moet worden. Afstoten van objecten zal dan ook aan de orde komen. Ik heb mij ten doel gesteld om een collectie top 100 samen te stellen. Aan de hand van deze objecten vertellen wij als Museum Maluku het Molukse verhaal vanuit meerdere invalshoeken. Ondertussen groeit de museumcollectie ook door schenkingen. 

Verbinden & samenwerken

In het licht van het Nederlands koloniaal- en slavernijverleden, en de belangrijke rol die de Molukken daarin hebben gespeeld, voelt Museum Maluku zich geroepen om vanuit de collectie na te denken over de hierbij behorende ethische en actuele kwesties. Met name de doorwerking van dat verleden in de huidige samenleving. Als instituut onderzoeken wij hoe deze te verbinden met de eigen collectie, door bijvoorbeeld jonge kunstenaars met een Molukse achtergrond hierop te laten reflecteren. En zoeken wij samenwerkingen met andere musea zoals bijvoorbeeld ook Beeld en Geluid in Hilversum, waar onder andere gedigitaliseerde media centraal staan. 

Videocontent & archeologisch onderzoek

De afgelopen periode hebben wij videocontent geproduceerd zoals Molukse jongeren in de 90’s en de museale videoserie Maju Mundur. In samenwerking met de website Molukserfgoed.com is het project Wyldemerck gestart, waarin oud-bewoners op een archeologische wijze op zoek gaan naar hun inmiddels verdwenen woonoord. Zoals eerder gezegd bereiden wij nu een kunstproject voor met Molukse jongeren van de 4e generatie, maar daarover later meer. En er hebben zich via social media veel vrijwilligers aangemeld om aan de slag te gaan met de museumcollectie. 

Zoals ik in het begin zei, we hebben niet stil gezeten. En het werk gaat door, met jouw support. De zomervakantie staat voor de deur en ik wens je daarom hele mooie en zonnige dagen toe. 

Tot ziens! 


Column: SAMEN ZOEKEN NAAR BARAKKEN

Molukserfgoed.com met oud-bewoners van woonoord de Wyldemerck gingen op veldinspectie. Conservator Huib Akihary was mee en doet verslag. 

Lees meer


MAJU MUNDUR

In de serie Maju Mundur nemen verschillende duo’s met Molukse roots plaats tegenover een kunst- of cultuurobject. 

Lees meer

Collectie, blog, junior conservator

Terugblikken & focus voor 2022

Kan het nog? Een beetje terugblikken? Heel kort dan. Na de drukte van het herdenkingsjaar 70 jaar Molukkers in Nederland kijken we terug op een productieve periode. Een greep uit de activiteiten: De kick-off met de BETA DISINI livestreams werd door tienduizenden mensen bekeken. We maakten de expositie IKAT die fysiek en online te bezoeken was en gingen het land in met het programma Future Community. We zorgden voor meer online content door de gesprekkenserie Maju Mundur en zijn trots dat we het jaar afsloten met de publicatie van het boek Toma Terus: een creatieve reflectie op niet alleen de rijke Molukse geschiedenis, maar juist ook de uitdagingen van de toekomst.

Over productief gesproken. Er wordt in ons huis, Museum Sophiahof, gebouwd aan de nieuwe tentoonstelling ‘ONS LAND – Dekolonisatie, generaties, verhalen. De opening is op 8 februari aanstaande.

De projectgroep, een samenwerking tussen het Indisch Herinneringscentrum en MHM, heeft het afgelopen jaar alle voorbereidingen getroffen voor deze bijzondere, semipermanente tentoonstelling. We kijken uit naar de opening en hopen dat de expositie aanzet tot gesprek over de koloniale geschiedenis en de doorwerking ervan in het dagelijks bestaan. Een mooi startschot voor een mooi jaar met nieuwe programma’s. 

Focus voor 2022

Waar het MHM zich de komende periode op gaat focussen is onze museumcollectie. Momenteel liggen de museumobjecten opgeslagen in een aantal depots.

Onze taak is om de staat van deze objecten opnieuw te beoordelen. Ook de digitalisering ervan, en uiteindelijk het ontsluiten, gaat een nóg grotere rol spelen. We zijn trots dat we afgelopen periode diverse schenkingen aan onze collectie mochten toevoegen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld artefacten uit de Molukken, videobanden met beeldmateriaal uit de jaren ’70 en ‘80 van de vorige eeuw en tal van nieuwe foto-archieven. Om dit erfgoed op een juiste manier te bewerken en te behouden is uw hulp nodig. Door te doneren zorgt u dat wij ons werk met veel plezier kunnen voortzetten. 

Vragen of suggesties? Laat het ons weten. 

Een museum zonder museum, directeur Henry Timisela, Museum Maluku

Een museum zonder museum

‘Heten jullie nou Museum Maluku, Moluks Historisch Museum of MuMa?’ een vraag die mij meer dan eens wordt gesteld. Als je onze social-mediakanalen en website volgt, dan ontdek je al gauw dat we Museum Maluku aanhouden als naam. Nog wel. Want zijn we nog eigenlijk wel een museum? Dit is een vraag die intern al geruime tijd wordt besproken en ik kan mededelen dat er organisatorisch een aantal veranderingen zullen komen.  

Momenteel hebben wij ons kantoor in Museum Sophiahof te Den Haag en vanuit deze plek werken wij met het team aan verschillende projecten. De wisselexpositie IKAT (fysiek en virtueel) waar we kunstenaars met een Molukse affiniteit een podium geven en de online uitzendingen van BETA DISINI zijn daar twee voorbeelden van. Daarnaast zullen wij online (nog) meer aanwezig zijn door de komende periode meer Molukse video en audiocontent te leveren. Ook helpen wij geïnteresseerden in hun zoektocht naar Molukse geschiedenis aan de hand van ons digitaal archief. Dat wij onze collectie nog verder zullen digitaliseren is daarvoor noodzakelijk

Toch ontvangt Museum Sophiahof regelmatig bezoekers die het idee hebben om de Molukse museumcollectie in Den Haag aan te treffen. Die bezoekers hebben wij helaas moeten teleurstellen. Het ontbreekt ons kortweg aan ruimte om het Molukse geschiedenisverhaal te vertellen aan de hand van objecten uit onze collectie. Juist nu er zoveel behoefte aan is. Gelukkig bestaat er Nationaal Monument Kamp Vught waar met name het verhaal van de KNIL-Molukkers te zien is en zijn er tal van lokale en landelijke initiatieven die in deze behoefte voorzien. 

Nog genoeg papierwerk, cd’s en videobanden die we moeten digitaliseren

Met onze samenwerkingspartner stichting Landelijk Moluks Monument denken we na over de toekomst van het Molukse geschiedenisverhaal. Dat het monument er moet komen is belangrijk, maar even zo relevant is het educatieve aspect ervan. Daar zullen wij ons er de komende tijd hard voor maken. Zodra de situatie het weer toelaat zal er ook weer publieksprogrammering zijn met thema’s die relevant zijn en betrekking hebben op dat Molukse verhaal, in al zijn diversiteit. 

Zoals de kop van deze column al zegt, we zijn een museum die niet op een traditionele wijze haar rijke museumcollectie kan tonen. In deze bijzondere tijden van pandemie en snelle technologische ontwikkelingen zoeken we constant naar nieuwe manieren om het Molukse verhaal dat podium te geven dat zij verdient. Innovatie en het oog op de toekomst zijn hierin de sleutelwoorden. 

We gaan het samen ontdekken

In de eerste week als directeur van het Moluks Historisch Museum sprak ik hier mijn verwachting uit. En veel meer kon ik niet melden. Dat was in maart. Corona gooide roet in het eten voor de programma’s die het MHM in 2020 wilde aanbieden. In het Museum Sophiahof te Den Haag, waar wij kantoor houden, werd het onmogelijk om live bijeenkomsten te organiseren. Dus moesten we online creatief zijn. Dat resulteerde in meer artikelen op de website en zichtbaarder zijn op sociale media. En een Molukse expositie in Den Haag? Nu nog niet. Daar kom ik later op terug. 

Ondertussen gebeurde er veel in Moluks Nederland. Van solidariteitsvideo’s tot protesten. Van een booming Molukse kunstenaarsscene, high quality videoclips tot onenigheden in Molukse wijken. Meer dan eens wisten organisaties het MHM te vinden voor advies op basis van historische feiten. Gelukkig heeft het MHM in Huib Akihary een uitstekende conservator en kon ik regelmatig verwijzen naar hoogleraar Fridus Steijlen. En natuurlijk de historici en erfgoeddeskundigen in mijn netwerk. Al mijn voorgangers waren zelfs historici. Ik ben dat niet. Maar wat is dan mijn rol? 

Al mijn voorgangers waren allemaal historici. Maar wat is dan mijn rol?

Om daar antwoord op te vinden spoel ik even terug. Ik was begin twintig en bezocht meer dan regelmatig het MHM dat toen nog in Utrecht gevestigd was. In die periode werkte ik ook voor het Landelijk Steunpunt Educatie Molukkers. Altijd op zoek naar goede gesprekken over identiteit. Vaak vond ik ze. Ik vond ze overigens vaker als ik er niet naar zocht. Maar dat terzijde. Ze waren waardevol en ik denk er nu vaker aan.

In een leven dat daarop volgde werkte ik in de media. Als journalist, eindredacteur, programmaleider. Dat was nog lang voordat ik als producent met mijn broer theaterproducties maakte en overal in het land in uitverkochte zalen mocht spelen. Geschoold op de redactie van radiozender FunX leerde ik dat diversiteit de sleutel is naar succes. Die lessen heb ik altijd meegenomen waar ik werkzaam was. En nu dus hier. Ik geloof in de veelkleurigheid en meerstemmigheid van de Molukse gemeenschap. Wereldwijd, op de Molukken en in Nederland in het bijzonder. Het is juist die verscheidenheid aan achtergronden die de gemeenschap zo mooi maakt. En daarbij sluiten we niemand uit. Inclusief denken dus. 

In de jaren negentig van de vorige eeuw was ik vaak in het MHM in Utrecht te vinden.

In deze twee modebegrippen vat ik mijn visie voor het MHM samen. Tonen hoe divers de Molukse gemeenschap is. En dat er geen uitsluiting mag zijn. Verschil in religie, politieke opvatting, negeri of wijk-afkomst, het zijn allemaal onderdelen van een bijzondere gemeenschap. Met name de veerkracht van die veelkleurige Molukse gemeenschap is er een om zichtbaar te maken aan een groter publiek. Om die reden kan ik mij helemaal vinden in het onlangs gepubliceerde interview met generatiegenoten Romy Rondeltap en Jeftha Pattikawa, met de veelzeggende titel: ‘Tijd voor nieuwe verhalen van Molukse Nederlanders‘. Reken er maar op dat het MHM deze boodschap uitdraagt. 

Om die reden starten we zondag 6 december 2020 met de serie Molukse Dialogen, waarin we diversiteit en inclusie binnen de gemeenschap bespreken. Het is een livestream, dus je kunt het online volgen. Bovendien is het volgend jaar exact 70 jaar geleden dat de eerste grote groepen Molukkers in Nederland arriveerden. We zullen daar in 2021 bij stilstaan met een herdenking en aansluiten bij vele landelijke en regionale (Molukse) initiatieven. Natuurlijk gaan we ook programma’s aanbieden. Online en/of offline. We gaan het samen ontdekken.

De afgelopen periode verzorgde het MHM workshops Molukse geschiedenis, bij gebrek aan een Molukse expositie.

Ook schoof ik aan (de digitale) tafel met andere instituten die aandacht besteden aan het Molukse verhaal. Denk hierbij aan onder andere het Nationaal Archief en Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en het Rijksmuseum in Amsterdam. Ook het Westfries Museum in Hoorn heeft volgend jaar aandacht voor Banda en wijdt een online-exposite aan de nootmuskaat en, hoe kan het ook anders, Jan Pieterszoon Coen en de Banda genocide. Het MHM blijft hierin niet stil. Dat de link naar Maluku relevant is in mijn werkzaamheden bleek eerder dit jaar. Ik mocht voor de internationale organisatie Basudara Maluku Global een lezing verzorgen over de geschiedenis van Molukkers in Nederland. Samangat samasekali! 

Workshop Molukkers in Nederland voor een groep HBO studenten, oktober 2020

Ik zou nog terugkomen op exposeren, want we zijn tenslotte een museum. Vanaf maart tot november 2021 nodigen wij Molukse kunstenaars uit om in onze ruimten hun werk te tonen. Deze wisselexpositie laat de veelzijdigheid aan disciplines zien in de Molukse gemeenschap. Kunstenaars met internationale allure zoals Mirjam Manusama, Dominique Latoel en Suzette Huwae hebben hun medewerking al toegezegd. Tijd voor nieuwe verhalen dus. En er komt een gloednieuwe tentoonstelling aan in december 2021. We gaan het samen ontdekken.

Tot slot. Met het MHM team en alle vrijwilligers zetten we de schouders eronder om het Molukse erfgoed te bewaren, uit te breiden en een podium te geven. Uw support is daarin onmisbaar en uw steun zien wij ook graag terug in 2021. Heel veel dank daarvoor. 

Blijf gezond! 

Henry 

Coverfoto: scherm tijdens voorbereiding livestream Molukse Dialogen

Mooie woorden en kritiek

Henry Timisela, de kersverse directeur van het Moluks Historisch Museum begint zijn werkzaamheden in een heftige periode. In deze column kijkt hij terug op die start en spreekt hij zijn verwachtingen uit.

Nooit eerder was ik op zo’n bijzondere manier begonnen aan een nieuw avontuur. Vlak na de bekendmaking van de directeursfunctie door het bestuur, kreeg ik op allerlei manieren felicitaties aangeboden. Ik wil iedereen daarom langs deze weg bedanken voor al deze mooie woorden. De kritische opmerkingen, want die zijn er ook, neem ik vanzelfsprekend mee. Wat een start. En nu schrijf ik dit bericht vanuit huis.

De eerste week

In mijn eerste werkweek was ik uitgenodigd op de afscheidsreceptie van Harriet Ferdinandus, directeur van Pelita en sprak ik diens opvolger Rocky Tuhuteru. Daarnaast ontmoette ik meer bekenden en maakte ik kennis met veel anderen uit het vakgebied. Ik verliet die bijeenkomst met een binnenzak vol visitekaartjes. Diezelfde dag was er ook het nieuws van de excuses van koning Willem Alexander aan Indonesië. En als klap op de vuurpijl kondigde premier Rutte de verscherpte maatregelen aan rondom het coronavirus. Ondertussen richtte ik mijn werkplek op kantoor in en maakte ik kennis met mijn directe collega Huib Akihary, die als conservator is aangesteld. Thuiswerken bleek vervolgens die week een reële optie.

Huib Akihary, museumconservator en Henry Timisela, directeur

Zoals gezegd schrijf ik dit bericht nu vanuit het thuiskantoor. Het is anders, maar het is niet anders. Gelukkig heb ik nog genoeg in te lezen en kan ik op deze manier voorbereidingen treffen. Er is namelijk genoeg werk aan de winkel. Dat kan ik niet alleen en gelukkig ontvang ik langs verschillende kanalen al veel input, waaronder via mail en social media. Juist daarvoor dank. Het Molukse verhaal doet ertoe en ik zal mijn best doen om dat verhaal het podium te geven dat het verdient. 

Let goed op elkaar en #staysafe

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen van Museum Maluku.

Sophialaan 10
2514 JR Den Haag 
070-2005065
info@museum-maluku.nl

KvK: 41182202