Skip to main content

Van trots tot streetwear: Molukse stijl door de generaties heen

Denk aan de families die op zondag verzorgd gekleed naar de kerk gingen, glimmende schoenen, zorgvuldig gekozen sieraden en kapsel. En voor al niet te vergeten, de zonnenbril (met of zonder zonnenschijn).

Kleding en identiteit.

Je hoort bijwijze van de cowboy laarzen en ziet de wilde bossen met haren bewegen met iedere stap. De groepen molukse jongeren met bomberjackets en bootcut spijkerbroeken. Voor veel Molukse gezinnen ging kleding nooit alleen over mode. Het ging om respect, discipline en hoe je jezelf zichtbaar maakte in een samenleving waarin je vaak al bekeken werd.

De Molukse jongeren in de jaren 80 tot 00’s ontwikkelde hun eigen mix van stijlen met invloeden uit de Hiphop scene, Funk & Soul subculturen en verschillende sporten. Er was niet een vaste stijl, maar een herkenbare energie. Waar de eerdere generaties kleding gebruikte om status en verzorging uit te stralen, gebruikte de jongere generatie fashion steeds vaker om identiteit zichtbaar te maken. Trainingspakken, de Nike Air Max en Rayban zonnenbrillen vonden hun weg in de kleding kasten. Niet alleen om er goed uit te zien maar om te laten zien waar je vandaan komt, welke muziek smaak je hebt en wat je vertegenwoordigt. Die ontwikkeling beweegt zich vandaag de dag niet alleen voort op straat maar ook online. Via TikTok, fotografie, muziekvideo’s en andere social media ontstaat er een nieuwe manier van culturele zichtbaarheid. Jongeren bouwen hun eigen stijltaal, geïnspireerd door hiphop, sport, design en community. Daarbij draait het niet alleen om merken dragen, maar ook om zelf creëren. Een nieuwe generatie ontwerpers, fotografen en makers ontwikkelt eigen labels en visuele identiteiten waarin cultuur, achtergrond en persoonlijke verhalen samenkomen. Fashion is daarmee meer dan uiterlijk, het is storytelling.

Juist daarin speelt representatie een belangrijke rol. Lange tijd zagen veel Molukse jongeren zichzelf nauwelijks terug binnen mainstream mode- en mediacultuur. Door eigen merken, fotografie en creatieve projecten ontstaat nu ruimte om die verhalen zelf te vertellen, vanuit eigen perspectief en zonder tussenlaag.

Fashion wordt daarmee ook een vorm van cultureel eigenaarschap. Niet wachten tot anderen bepalen hoe je zichtbaar bent, maar zelf beelden, stijlen en verhalen creëren die aansluiten bij de eigen gemeenschap en generatie.

Ninetyfour: When friends become family

Merken zoals Ninetyfour laten zien hoe cultuur vandaag doorleeft in design, fotografie en streetwear. Niet als iets uit het verleden, maar als een identiteit die zich blijft ontwikkelen met een nieuwe generatie makers en creatives.

Voor veel jonge Molukkers gaat kleding inmiddels verder dan alleen stijl of trends. Een hoodie, sneaker of graphic tee kan net zo goed een vorm van herkenning zijn als een stille manier om verbondenheid uit te drukken zonder daar altijd woorden aan te hoeven geven.

Juist daarom ontstaan er steeds meer merken en creatieve projecten vanuit de gemeenschap zelf. Niet om “Moluks” als marketinglabel te gebruiken, maar om beelden, verhalen en stijlen te creëren die dichtbij de eigen leefwereld staan. Community, muziek, fotografie en straatcultuur komen daarin samen.

Ninetyfour is daar een voorbeeld van. Het merk beweegt zich op het snijvlak van streetwear, design en culturele herkenning. Niet door cultuur letterlijk te vertalen naar kleding, maar door een gevoel zichtbaar te maken dat veel jongeren herkennen: trots op afkomst, verbondenheid met de community en de behoefte om identiteit op een eigen manier uit te dragen.

Geronimo Tuhumena, oprichter van NINETYFOUR en HUNDREDBOYZ, richtte Ninetyfour op in 2013. De naam verwijst naar 1994, een periode die voor hem symbool staat voor vriendschap, loyaliteit en een gedeelde basis van normen en waarden die vandaag de dag nog altijd voelbaar zijn binnen het merk. Wat begon met een T-shirt groeide uit tot een herkenbaar label binnen én buiten de Molukse gemeenschappen.

Door de jaren heen ontwikkelde Ninetyfour zich tot meer dan alleen een kledingmerk. Thema’s als broederschap, gemeenschap en persoonlijke ervaringen vormen de basis van de samenwerkingen en projecten die vanuit het merk ontstaan. Voor Geronimo was het nooit het doel om simpelweg kleding te verkopen. Juist het bouwen aan een gemeenschap, het creëren van kansen en het zichtbaar maken van een nieuwe generatie makers staat centraal.

De afgelopen maanden hebben wij van dichtbij mogen zien hoe hij werkt. Zijn toewijding aan community en samenwerking laat zien waarom Ninetyfour voor velen meer betekent dan mode alleen. Waar kansen vaak over het hoofd worden gezien, weet hij mensen, ideeën en initiatieven met elkaar te verbinden.

Samen met M Artwear organiseert Ninetyfour NM KOMPLEKS, een event waar fashion, muziek, kunst en community samenkomen. Een plek waar creatieve expressie niet losstaat van culturele achtergrond, maar er juist uit voortkomt. Wat ons betreft laat NM KOMPLEKS zien hoe een nieuwe generatie culturele evenementen vormgeeft: interdisciplinair, communitygedreven en stevig geworteld in eigen identiteit.

Dat maakt zulke initiatieven relevant binnen een bredere culturele ontwikkeling. Ze laten zien hoe een nieuwe generatie haar identiteit bewaart, maar ook opnieuw vormgeeft. Via kleding, beeld en creatieve expressie ontstaat zo een eigentijdse vorm van Molukse zichtbaarheid geworteld in gemeenschap.

Op 6 juni 2026 gaat In Eigen Woorden op tour naar NM KOMPLEKS. Tijdens het event zijn foto’s uit de Molukse fashion scene te zien uit de jaren ’90 en 2000.

Daarnaast worden ook ingezonden beelden van jullie zelf getoond. Persoonlijke momenten, stijlen en herinneringen die laten zien hoe fashion, identiteit en cultuur door verschillende generaties heen met elkaar verbonden blijven.

 

Tatiana Wenno voor de voormalige locatie van Museum Maluku.

Terug naar de 90’s

Sommige foto’s zijn meer dan een momentopname. Ze functioneren als tijdscapsules waarin kleding, lichaamstaal, muziek, plekken en gemeenschapsgevoel samenkomen. Eén beeld kan een hele generatie terugbrengen naar een specifieke tijd: naar stationspleinen, wijkfeesten, nachtelijke chatsessies op MSN, R&B-avonden, protesten, vriendschappen en de manier waarop jongeren zichzelf zichtbaar maakten in de jaren ’90.

Tijdens deze avond gaan we met elkaar in gesprek over hoe zulke beelden onderdeel worden van een collectief geheugen. Over hoe herinneringen niet alleen persoonlijk zijn, maar ook gedeeld worden binnen een gemeenschap. Want zodra oude foto’s samen bekeken worden, gebeurt er iets bijzonders: verhalen komen terug tot leven. Mensen herkennen gezichten, noemen vergeten namen, herinneren zich muziek, mode of de sfeer van een specifieke avond. Wat eerst een stilstaand beeld lijkt, verandert langzaam in een gedeeld archief van herinneringen.

Tatiana Wenno en Joshua Timisela schuiven aan voor een gesprek over die tijd en de blijvende impact ervan. Centraal staat onder andere deze iconische foto uit de jaren ’90, gemaakt voor de voormalige locatie van Museum Maluku.

Op de foto staat Tatiana Wenno: schrijfster, transcultureel regressietherapeut en een krachtige stem binnen gesprekken over identiteit, generaties en gemeenschap. Haar aankomende boek Het verhaal van jouw DNA opent een diepere laag van inzicht in generationele overdrachten, in het bijzonder binnen de Molukse gemeenschap. Gebaseerd op professionele kennis én bijna zestig diepte-interviews onderzoekt het boek de subtiele patronen die doorwerken in ons denken, voelen en handelen. Het laat zien hoe ervaringen, trauma’s, kracht en identiteit generaties lang worden meegenomen en doorgegeven.

Tatiana Wenno voor de voormalige locatie van Museum Maluku.
Tatiana Wenno voor de voormalige locatie van Museum Maluku.

 

Zoals Tatiana het zelf omschrijft:
“De jaren ’90 waren van ons! Megafestatie, Utrecht Centraal, gebleekte kleding, Molukse sjaals, emblemen, 90’s R&B, PP2G, DLM, TMF-chat en nachtenlang op MSN.”

Maar deze avond gaat over meer dan nostalgie alleen. Het is ook een moment om stil te staan bij hoe een generatie zichzelf zichtbaar maakte in publieke ruimtes. Van stationspleinen tot wijkfeesten. Van bomberjacks met emblemen tot urenlange gesprekken via MSN of TMF-chat. Het waren momenten waarop gemeenschap tastbaar werd en identiteit een eigen vorm kreeg.

Juist binnen gemeenschappen waar veel verhalen mondeling zijn doorgegeven, spelen beelden een belangrijke rol. Ze helpen herinneringen vast te leggen, context te geven aan een generatie en herkenning mogelijk te maken tussen jong en oud. Samen terugkijken wordt daarmee meer dan herinneren alleen, het wordt een vorm van thuiskomen.

Tijdens deze avond onderzoeken we daarom niet alleen wat de jaren ’90 waren, maar ook waarom die herinneringen vandaag nog steeds zoveel oproepen. Waarom bepaalde foto’s direct emoties losmaken. Waarom mensen zichzelf, vrienden of familie blijven zoeken in archiefbeelden. En waarom een archief eigenlijk nooit af is.

Bezoekers krijgen daarnaast ruimte om eigen herinneringen en verhalen te delen en de tentoonstelling In Eigen Woorden te bekijken. Want juist die persoonlijke reacties voegen telkens nieuwe betekenis toe aan het collectieve verhaal.

Was jij erbij? Dan wil je deze avond niet missen.

Tickets zijn nu te koop via deze link

Foto afkomstig uit de collectie van Museum Maluku gemaakt door O. Tatipikalawan

Ons online archief is weer open

Deze ontdekking maakt iets fundamenteels zichtbaar: een archief is nooit af. Het groeit, verdiept en verandert, juist door wat mensen herkennen en delen.

Achter de schermen werken wij actief aan het verrijken van ons archief met metadata. Dit doen we niet alleen vanuit het museum, maar samen met de gemeenschap. Tijdens de tentoonstelling In Eigen Woorden en via crowdsourcing-activiteiten nodigen we bezoekers uit om kennis, namen en verhalen toe te voegen aan de collectie.

Recent maakten we daarin een gerichte keuze. We deelden een foto uit de tentoonstelling met een oproep: wie herkent het bruidspaar? Met resultaat. Het bruidspaar is geïdentificeerd.

Dit soort momenten laten zien hoe waardevol deze werkwijze is. Door samen te werken krijgt beeld betekenis en wordt geschiedenis concreter en persoonlijker.

Er zit een misvatting in hoe archieven vaak worden benaderd, alsof je eerst precies moet weten waar je naar zoekt. In werkelijkheid werkt het anders. Soms opent een archief zich juist tijdens het zoeken. Dat is precies wat de online collectie van Museum Maluku mogelijk maakt.

Met meer dan 25.000 collectiestukken is het geen statisch archief, maar een dynamisch geheugen van de verschillende Molukse gemeenschappen in Nederland. En dat geheugen is nu weer 24/7 toegankelijk.

Hoe navigeer je door ons online archief?

De drempel zit zelden in toegang, maar in oriëntatie. Waar begin je?

Effectieve zoekstrategieën zijn concreet en persoonlijk:

  • Familienamen (achternamen, maar ook varianten in spelling)
  • Woonplaatsen in Nederland én de Molukken
  • Voormalige woonoorden (zoals Schattenberg, Lunetten, etc.)
  • Jaartallen of periodes (bijv. jaren ’50, ’70, ’80)
  • Specifieke gebeurtenissen of context (zoals demonstraties, bruiloften of begrafenissen)

Wat vaak gebeurt: je start met één naam en eindigt in een netwerk van herkenning. Een foto leidt naar een andere familie. Een locatie opent een vergeten hoofdstuk. Dat is geen toeval, dat is hoe collectief geheugen werkt.

Foto afkomstig uit de collectie van Museum Maluku gemaakt door O. Tatipikalawan
Entree Kazerne met wachtpost bij slagboom en passerende auto. Ernaast een Molukse jongeman.

Kun jij de bovenstaande foto terugvinden in ons online archief? Misschien herken je het kenteken op de auto of weet je welke kazerne dit is.
Zoek de foto op documentidentificatienummer: IWM 071

Niet alleen kijken, maar herkennen

De kracht van deze collectie zit niet alleen in wat zichtbaar is, maar in wat wordt geactiveerd. Voor de één is het een directe zoektocht naar familiegeschiedenis. Voor de ander een eerste kennismaking met de verschillende Molukse gemeenschappen in Nederland. En voor studenten en onderzoekers vormt het een primaire bron.

Juist voor een jongere generatie ligt hier potentie. Niet als archief, maar als ingang tot identiteit, geschiedenis en context. Wat je online vindt, kan een startpunt zijn voor gesprekken thuis, nieuwe vragen of eigen onderzoek.

Verdiep je verder

De collectie van Museum Maluku staat niet op zichzelf. Wie dieper wil gaan, combineert bronnen. En daar ligt een belangrijke kans: het verbinden van platforms.

Molukse Voetstappen
Een toegankelijke kennisbank met educatief materiaal en context. Relevant voor leerlingen, docenten en iedereen die structuur zoekt in het verhaal.

Ons Land
Richt zich op de gedeelde geschiedenis van Nederland en Indonesië en combineert archiefmateriaal met verhalende context.

Nationaal Archief
Voor wie de diepte in wil, met militaire dossiers zoals het KNIL, overheidsbeleid en migratiegeschiedenis.

Delpher (Koninklijke Bibliotheek)
Historische kranten, tijdschriften en publicaties. Interessant om te zien hoe verhalen destijds werden verteld.

Drents Archief
Regionale focus met onder andere bronnen over woonoorden zoals Schattenberg.

Herinneringscentrum Kamp Westerbork
Specifiek relevant voor de periode waarin het kamp een Moluks woonoord werd, met persoonskaarten en aanvullende context.

Deze platforms versterken elkaar. Waar het ene archief een naam geeft, geeft het andere context.

De strategische waarde van de online collectie ligt niet alleen in toegankelijkheid, maar in participatie. Hoe vaker mensen zoeken, herkennen en delen, hoe rijker het collectieve verhaal wordt.

Daar zit ook een duidelijke uitnodiging in, vooral richting jongeren:
niet wachten tot geschiedenis wordt verteld, maar zelf beginnen met ontdekken.

→ Start hier

In eigen woorden: van archief naar tentoonstelling

Het was een proces van bladeren, tillen, ordenen en vooral: kijken, en opnieuw kijken.

Elke foto ging letterlijk door onze handen. Met witte handschoenen, zorgvuldig en aandachtig. Soms viel er stilte, omdat een beeld binnenkwam. Soms werd er gelachen om oude bekenden, om kapsels uit een andere tijd, om plekken die nog steeds herkenbaar zijn. Tussen het werken door klonk muziek, werden herinneringen gedeeld en ontstonden gesprekken over vroeger en nu.

Wat deze dagen bijzonder maakte, was wie er aan tafel zaten. Drie generaties, ieder met een eigen perspectief en verbinding met het verleden. Het selectieproces werd daarmee meer dan een praktische taak; het werd een moment van ontmoeting.

Voor In Eigen Woorden kozen we drie leidende sentimenten: plezier, gemeenschapszin en verzet. Deze vormden het kompas in het selectieproces.

Al snel werd duidelijk: dit archief is geen statische verzameling, maar een levend geheugen. Selecteren betekende dus niet alleen kijken naar esthetiek, maar vooral naar representatie. Welke beelden vertellen wie wij zijn? Welke dragen bij aan het verhaal dat we samen willen delen?

De beelden die uiteindelijk zijn gekozen, vormen samen een visuele vertelling waarin persoonlijke herinneringen en collectieve geschiedenis in elkaar overlopen.

 

voorbereiding-tentoonstelling


Meer dan een tentoonstelling

Museum Maluku is een gemeenschapsmuseum. Wij werken voor en met de gemeenschap om erfgoed en cultuur levend te houden. Met In Eigen Woorden brengen we niet alleen beelden samen, maar ook stemmen, perspectieven en vragen.

Want bij veel foto’s ontbreekt context. Wie staan erop? Waar zijn ze genomen? Wie is de maker?

Daarom zetten we actief in op het verrijken van onze collectie met metadata, samen met de gemeenschap. Eerder dit jaar organiseerden we in Kamp Vught een pilot voor community crowdsourcing. Een eerste stap in een langer traject waarin gedeeld eigenaarschap centraal staat.

Ook tijdens de opbouw bleef die zorgvuldigheid voelbaar. Iedere foto kreeg een objectnummer, handmatig aangebracht. In duo’s werkten we ons door de ruimte, beeld voor beeld. Een intensief proces…we kunnen de nummers inmiddels dromen.

Toen we voor het eerst als team de zaal binnenliepen, kwam het binnen.
“Ik zie mijn opa en oma terug.”
“Ik voel me verbonden, ook al ben ik niet in de wijk opgegroeid.”

Er was herkenning, trots, maar ook het besef dat veel mensen op de foto’s er niet meer zijn. Verdriet en blijdschap bestonden naast elkaar.

Wat we bewaren, bepaalt wat we doorgeven

Op 18 maart was de opbouw afgerond. Volgens Molukse traditie sloten we de ruimte ritueel af met sasi.

Sasi is een eeuwenoud gebruik binnen de adat: een systeem van tijdelijke afsluiting, bedoeld om balans, respect en duurzaamheid te waarborgen. Wat gesloten is, krijgt tijd. Wat beschermd wordt, krijgt waarde.

De tentoonstelling bleef tot de opening afgeschermd niet alleen fysiek, maar ook symbolisch. Een moment van rust, voordat het gedeeld wordt.

De avond van de opening

De spanning was voelbaar en de zaal vol. Onderling grapten we dat het meer op een pesta leek dan op een formele opening.

Gasten werden ontvangen door Moesha, maakten een eerste herinnering in de photobooth van Phobu en schoven aan voor een warme maaltijd verzorgd door Nona Malesi. Ontmoeting stond centraal, nog voordat de tentoonstelling werd bekeken.

Het openingswoord werd verzorgd door bestuurslid Ezra Papilaja, gevolgd door een toelichting van Yanise Zijlstra. Directeur Henry Timisela nodigde vervolgens iedereen uit om de zaal te betreden.

Hoewel de stiften al klaar lagen en we als team voorbeelden op de muren hadden gezet, een uitnodiging om namen van dierbaren toe te voegen voelde het bijna onwerkelijk.

Als kind leer je immers dat je niet op muren tekent. Laat staan met verfstiften en toch was het precies de bedoeling.

Even leek er nog aarzeling in de ruimte. Maar toen iemand de eerste naam schreef, volgden er al snel meer. Het was zelfs zo dat we stiften te kort kwamen…Het was alsof er iets werd losgemaakt. Naam na naam verscheen op de muren. Plaatsen, herinneringen, kleine notities. Fragmenten van levens die opnieuw zichtbaar werden.

Mensen die schreven, werden aangesproken door anderen die dezelfde personen herkenden. Gesprekken ontstonden spontaan. Verhalen werden aangevuld, herinneringen gedeeld en nog veel mooier geschiedenis werd geschreven.

Bedankt aan iedereen die heeft meegewerkt aan deze tentoonstelling en de opening met zorgzame handen heeft verzorgd.

De tentoonstelling In Eigen Woorden is tot 26 september 2026 te zien in het Sophiahof. Plan je bezoek hier. 

jiwa-alami-btk-parang

Groetjes uit Zevenaar: Jiwa Alami – Visuele taal

Visuele taal
Wat als woorden niet nodig zijn om verhalen te vertellen? Dat is de vraag die ik mezelf stelde toen ik voor het eerst een sarong droeg en de verkoelende batik op mijn huid voelde. De vormen en motieven vertelden verhalen over het land, de zee en de bergen die Nusa Ina (moeder aarde) ons heeft gegeven. Een verhaal over creatie en over de liefde voor een land dat ik niet anders kan noemen dan thuis. De sarong behoort tot de oudste vormen van kleding in Zuidoost-Azië en de eilandenwereld waar wij als gemeenschap onze wortels hebben. Al duizenden jaren wordt dit rechthoekige doek gedragen. Oorspronkelijk was het geen mode-item, maar bescherming tegen het klimaat en een drager van identiteit. In prekoloniale samenlevingen speelde de sarong een centrale rol in het dagelijks leven én in rituelen.

Per regio en gemeenschap bestonden uiteenlopende manieren van weven, verven en decoreren. Motieven en kleuren verwezen naar afkomst, sociale status, levensfase, spirituele overtuigingen of specifieke ceremonies zoals huwelijken, rouwrituelen en overgangsriten. Sarongs werden met de hand geweven en geverfd met natuurlijke pigmenten; het maakproces zelf had vaak een rituele of symbolische betekenis. Door de komst van handelsroutes ontstond een uitwisseling van technieken en patronen. Zo vonden onder andere ikat-, batik- en songket-technieken hun weg over eilanden en continenten. Toch behield elke regio haar eigen visuele taal. Tijdens mijn research naar verschillende patronen en motieven viel mijn oog op een boek waarin de visuele taal van de sarong op de Tanimbareilanden zorgvuldig wordt onderzocht. Daar bleef de sarong, zelfs in de koloniale periode, sterk verbonden aan voorouderverering en orale geschiedenis: textiel fungeerde als een vorm van archief.

verschillende-boeken-archief-museum-maluku
Verschillende boeken uit het archief van Museum Maluku (Baku Sajang,Tali-Tali Nenek Moyang & Uele 6)

De rol van de sarong veranderde ingrijpend onder invloed van industriële productie en westerse kledingnormen. Traditionele textielpraktijken kwamen onder druk te staan. Tegelijkertijd werd de sarong juist een symbool van lokale identiteit en verzet, iets eigens tegenover opgelegde buitenlandse structuren. Vandaag de dag beweegt de sarong zich tussen traditie en hedendaagse expressie. In de handen van kunstenaar Jiwa Alami kunnen de motieven en patronen opnieuw worden gelezen. Niet alleen als textiel, maar als drager van verhalen, herinneringen en culturele continuïteit.

Natuurlijke ziel

Jiwa Alami is kunstenaar en tatoeëerder. Daarnaast is hij tifa-speler en, zoals ik hem zou omschrijven, een allround storyteller. Zijn werk vond op bijzondere wijze zijn weg naar mijn beeldscherm, nadat wij elkaar ontmoetten tijdens Roots on Deck | Ombak Anak Maluku, waar Jiwa Alami tifa speelde tijdens het optreden van Tenggara ’93. Daarna voelde ik een bijna spirituele duw in de richting van nieuwsgierigheid: wie is hij? Hij blijkt een kunstenaar die zijn werk voor zich laat spreken. Motieven, patronen en verschillende culturen komen samen in zijn handen.

 

jiwa-alami-btk-parang
Jiwa Alami voor zijn kunstwerk btk parang
jiwa-alami-btk-parang-close-up-1
Close up van kunstwerk btk parang

 

Tot mijn verbazing ontdekte ik dat hij zijn eigen pigmenten creëert, zoals onze voorouders dat deden, maar in een nieuw jasje. In de shortdocu zie je hoe hij deze pigmenten maakt van kruiden die wij uit onze keukens kennen: kruidnagel, nootmuskaat, foelie, peper, sago en kaneel. De geuren en kleuren van onze voorouders vormen een directe link naar een geschiedenis die onlosmakelijk verbonden is met Nederland. Jiwa Alami vertelt hoe peperkorrels ooit zo kostbaar waren dat men er bij wijze van spreken een villa mee kon bouwen. Daar zou de uitdrukking “peperduur” zijn oorsprong vinden. De pijn die verbonden is aan deze realiteit verdient het om verteld te worden. Zijn kunst vertelt meer dan alleen zijn persoonlijke geschiedenis; het is ook de geschiedenis van de Molukken en verder.

Kijk de Shortdocu van Jiwa Alami hier

In zijn werk zien we het gebruik van batikpatronen. Hoewel batik geen Molukse oorsprong heeft, is het voor hem onlosmakelijk verbonden met zijn identiteit. Het brengt hem terug naar zijn oma’s in hun batiksarongs en zijn opa’s in hun batikblouses. Hij omschrijft het als thuis: een verbinding die hij verweeft in zijn werk, als ode aan zijn voorouders. Tijdens ons gesprek vertelt hij over het maken van zijn eerste expositie. Hij wilde iets unieks doen. Zo ontstond de Molukse verf. Hij testte verschillende basissen en experimenteerde met hoe de kruiden gemengd konden worden op het doek. Zo vertelde hij dat hij sago gebruikte als bindmiddel om de batik te verstevigen, en dat de kruiden in het vierluik in goud zijn verwerkt. Dat goud is geen esthetische keuze alleen, maar een vorm van verzet. Een statement: voor jullie was het de Gouden Eeuw, voor ons was de prijs peperduur. 

jiwa-alami-tattoo-3
Jiwa Alami bij Amsterdam tattoo convention 2025


Jiwa Alami doorbreekt patronen. In zijn tatoeages zie je een combinatie van Javaanse en Balinese motieven. Hoewel het creatieve proces verschilt van het maken van zijn doeken en schilderijen, is één ding duidelijk: hij omarmt de kunst van visueel spreken. Achter de schermen werkt Jiwa Alami aan een nieuwe expositie waarin alle zintuigen worden aangesproken, horen, zien, ruiken, voelen en proeven. Zodat bezoekers zijn werk niet alleen bekijken, maar ervaren.

Column, Henry Timisela, Op de helft van 2022

Op de helft van 2022

Op de helft van 2022

GESCHREVEN DOOR Henry Timisela OP 27 juni 2022. GEPOST IN NIEUWS

Het eerste half jaar van 2022 is voorbij gevlogen en we hebben niet stil gezeten. Allereerst bedank ik alle nieuwe vrienden die zich online hebben aangemeld. Met jouw digitale ledenpas heb je in elk geval gratis toegang tot onze tentoonstellingen in Museum Sophiahof te Den Haag. Dank voor de support om ons werk als museum mogelijk te maken. Ook krijg ik van nieuwe vrienden vaak dezelfde vragen over waar wij vandaan komen als organisatie, wat wij als nou precies doen en wat de plannen zijn voor de komende periode. Hier volgt mijn antwoord.

Collectie top 100

In 2012 moest ons museumgebouw in Utrecht de deuren noodgedwongen sluiten. De museumcollectie is sindsdien opgeslagen in een tweetal veilige locaties, maar nooit meer aangeraakt geweest. Hier moet figuurlijk de bezem doorheen gehaald worden. Wellicht ook letterlijk. Dat houdt in dat de collectie centraal samengebracht, uitgepakt en opnieuw geïnventariseerd moet worden. Afstoten van objecten zal dan ook aan de orde komen. Ik heb mij ten doel gesteld om een collectie top 100 samen te stellen. Aan de hand van deze objecten vertellen wij als Museum Maluku het Molukse verhaal vanuit meerdere invalshoeken. Ondertussen groeit de museumcollectie ook door schenkingen. 

Verbinden & samenwerken

In het licht van het Nederlands koloniaal- en slavernijverleden, en de belangrijke rol die de Molukken daarin hebben gespeeld, voelt Museum Maluku zich geroepen om vanuit de collectie na te denken over de hierbij behorende ethische en actuele kwesties. Met name de doorwerking van dat verleden in de huidige samenleving. Als instituut onderzoeken wij hoe deze te verbinden met de eigen collectie, door bijvoorbeeld jonge kunstenaars met een Molukse achtergrond hierop te laten reflecteren. En zoeken wij samenwerkingen met andere musea zoals bijvoorbeeld ook Beeld en Geluid in Hilversum, waar onder andere gedigitaliseerde media centraal staan. 

Videocontent & archeologisch onderzoek

De afgelopen periode hebben wij videocontent geproduceerd zoals ‘Molukse jongeren in de 90’s’ en de museale videoserie ‘Maju Mundur’. In samenwerking met de website Molukserfgoed.com is het project Wyldemerck gestart, waarin oud-bewoners op een archeologische wijze op zoek gaan naar hun inmiddels verdwenen woonoord. Zoals eerder gezegd bereiden wij nu een kunstproject voor met Molukse jongeren van de 4e generatie, maar daarover later meer. En er hebben zich via social media veel vrijwilligers aangemeld om aan de slag te gaan met de museumcollectie. 

Zoals ik in het begin zei, we hebben niet stil gezeten. En het werk gaat door, met jouw support. De zomervakantie staat voor de deur en ik wens je daarom hele mooie en zonnige dagen toe. 

Tot ziens! 

Column: SAMEN ZOEKEN NAAR BARAKKEN

Molukserfgoed.com met oud-bewoners van woonoord de Wyldemerck gingen op veldinspectie. Conservator Huib Akihary was mee en doet verslag. 

Lees meer

MAJU MUNDUR

In de serie Maju Mundur nemen verschillende duo’s met Molukse roots plaats tegenover een kunst- of cultuurobject. 

Lees meer

Zilveren bestek met ‘Mena-Moeria’-logo, ir. J.A. Manusama, schenkingen, Museum Maluku

Collectie gevormd door schenkingen

Collectie gevormd door schenkingen

GESCHREVEN DOOR HUIB AKIHARY OP 23 MEI 2022. GEPOST IN NIEUWS

Een doos betamax videobanden met opnames van muziek en dansen uit de jaren ‘80 op Tanimbar. Zilveren bestek met ‘Mena-Moeria’-logo van ir. J.A. Manusama, president in ballingschap van de RMS. Een dertigtal wetenschappelijke antropologische publicaties over de Molukken. Een kruidnagelbootje en een fotoalbum van de familie Pasanea – Platenkamp. Dit is een korte opsomming van schenkingen die Museum Maluku in de afgelopen periode heeft mogen ontvangen. Al deze schenkingen zijn opgenomen in de collectie van Museum Maluku en dat gebeurt al sinds de opening van het museum in 1989.

SCHENKINGEN

Wanneer een schenking wordt opgenomen in de collectie wordt deze onderdeel van het grote museale Molukse erfgoed. Daarmee zijn de schenkingen voor de toekomst veiliggesteld. De taak van ons museum is om dit erfgoed met grote zorg te beheren voor komende generaties. Die zorg boden we in het verleden en dat zullen we ook nu én in de toekomst blijven doen. Onze collectie is groot en divers. Hoofdzakelijk is de collectie gevormd door schenkingen uit met name onze eigen Molukse gemeenschap; onder andere gebruiksvoorwerpen, kleding, eremedailles, meubilair, en legerkisten, maar ook persoonlijke archieven van Molukse leiders en Molukse instellingen.

  • Cengkehbootje

  • Zilveren bestek met Mena-Moeria

Sinds de sluiting van het museumpand in Utrecht (2012) ligt de gehele collectie opgeslagen op twee locaties. Hierdoor is de museumcollectie op dit moment (nog) niet zichtbaar op onze locatie in Den Haag. Maar niet zichtbaar wil geenszins zeggen dat de collectie er niet meer is. We krijgen zo nu en dan de vraag waar een schenking is gebleven. De vraag om teruggave van de schenking wordt ons ook wel eens gesteld omdat de collectie niet zichtbaar is. Uiteraard begrijpen we de vraag, maar u kunt er zeker van zijn dat wij er alles aan doen om de museumcollectie binnenkort weer voor iedereen toegankelijk te maken. Eerder schreef directeur Henry Timisela al in zijn column dat in 2022 de collectie het speerpunt is en de museale werkzaamheden daar geheel op worden afgestemd.

Museumcollectie speerpunt in 2022

Wat betekent dat concreet? Museum Maluku zal zich richten op vijf punten: 

  • Uitpakken van de gehele museumcollectie;
  • Controleren van de fysieke staat van de objecten en deelcollecties;
  • Controleren en updaten van oude registratiedata in nieuw museum-registratiesysteem;
  • Digitaliseren van grote delen van de collectie;
  • Zichtbaar maken van de collectie.

Het uitpakken van de museumcollectie zal plaatsvinden in het nieuwe museumdepot van Museum Maluku. Controleren van de fysieke staat van de collectie is hard nodig na jaren van opslag. In september zal het museum een nieuw collectie-registratiesysteem in gebruik gaan nemen. Deels zal dit systeem ook toegankelijk worden voor publiek. Daarnaast kan het museum participeren in enkele grote projecten waarmee de collectie gedigitaliseerd kan worden volgens de laatste kwaliteitseisen en normen. Daarmee kunnen we de collectie online toegankelijker en zichtbaarder maken.

Bruikleen wordt schenking

Vorig jaar was de wisselexpositie IKAT te zien in Museum Sophiahof, de locatie waar Museum Maluku gevestigd is. Deze expositie is nu gratis online te bezoeken. In het zevende en laatste deel van IKAT – Rituelen rondom het huwelijk – waren twee borden van bladgoud te zien. Deze objecten kwamen niet uit de eigen museumcollectie. De twee borden waren speciaal voor de expositie in bruikleen gevraagd. Eén bord was een bruikleen van het Museum van Wereldculturen uit Leiden, de ander een particuliere bruikleen uit Amsterdam.

  • Piring mas

  • Piring mas

De particuliere bruikleengeefster heeft te kennen gegeven dat zij het gouden bord, ofwel de piring mas, aan de Molukse gemeenschap wil geven. Zij wil de bruikleen omzetten in een schenking aan het museum. Museum Maluku is in haar ogen de meest geschikte instelling voor het behoud van Moluks erfgoed. Wij zijn bijzonder blij met deze bijzondere schenking. Net als alle andere schenkingen zal ook de Piring Mas opgenomen worden in onze museumcollectie.

Huib Akihary
Conservator

Collectie

De collectie van Museum Maluku is op dit moment opgeslagen in een aantal depots. 

Lees meer

PUBLIC PROG.

Wil je kennismaken met of je juist nog meer verdiepen in de Molukse geschiedenis, de kunsten en cultuur? Check onze programmering. 

Lees meer

Column, het belang van de vierde generatie, behind the scenes, 90s vodcast

Het belang van de vierde generatie

Het belang van de vierde generatie

GESCHREVEN DOOR Miguell Kaidel OP 29 april 2022. GEPOST IN NIEUWS

Een jaar geleden keek ik met een dubbel gevoel naar de documentaire ‘Molukkers in Nederland’ van Coen Verbraak. Ja, eindelijk werd ons verhaal een beetje zichtbaar voor het grote publiek. Maar lichtelijk verbaasd zag ik dat de jongste van de veertien geïnterviewde personen destijds 42 jaar oud was.

Dat de stem van de Molukse jongeren niet altijd serieus genomen wordt is geen onbekend fenomeen. Er wordt vaak over, maar niet mét Molukse jongeren gesproken. Tijdens onze redactievergaderingen bij Museum Maluku is het betrekken van de Molukse jongeren, en dan met name de vierde generatie dan ook een speerpunt geworden. 

Niet over, maar mét Molukse jongeren

In de afleveringen van onze serie ‘Maju Mundur – Duo Interviews’ nemen veelal jongeren plaats op ons museumbankje. In deze setting bekijken en bespreken zij Molukse cultuurobjecten en kunstwerken. Tijdens de aankomende video-podcast over Molukse jongeren in de jaren ‘90 gaan jongeren van de vierde generatie juist in gesprek met de derde generatie. Daarnaast zijn we als redactie op de achtergrond bezig met een project waarin de vierde generatie centraal zal komen te staan.

Een ander interessant project is ons event ‘De impact van Pattimura’ tijdens Hari Pattimura op 15 mei. Op die dag staan Molukkers wereldwijd namelijk stil bij het leven van Pattimura, die in de 19e eeuw de opstand tegen de Nederlandse bezetting leidde. Museum Maluku zal op eigen wijze invulling geven aan deze dag. Naast Molukse historici zullen ook jongeren deelnemen aan het panelgesprek over Pattimura. Als redactie willen we namelijk voorkomen dat er niet alleen over, maar ook mét Molukse jongeren wordt gesproken.

Het belang van het betrekken van Molukse jongeren spreekt naar mijn inzicht voor zich. Zoals dat gaat tussen verschillende generaties bekijken jongeren de geschiedenis, maar vooral ook de toekomst op een andere manier. Tijdens de eerder genoemde videopodcast wordt bijvoorbeeld besproken in welk opzicht de Molukse gemeenschap in Nederland sinds de jaren ‘90 is veranderd. Al deze veranderingen dragen namelijk bij aan hoe verschillende generaties Molukkers naar de Molukse gemeenschap en de Nederlandse maatschappij kijken, en hoe hun wereldbeeld door de jaren heen is veranderd.

Vertrouwd & verfrissend

Tijdens het schrijven over deze ontwikkelingen bij Museum Maluku bedenk ik me dat ik de afgelopen week nog heb gezien hoe het ook kan. Het tegenovergestelde van de opzet van de Coen Verbraak-docu speelde zich af op 25 april in de RAI. Niet in de hoofdzaal, maar juist in een bomvolle tweede zaal stond een Molukse zangeres van de vierde generatie te schitteren. Haar naam: Intan Joseph.

Of de menigte zich bewust was van het feit dat dit Intan haar eerste optreden als solo-artiest was betwijfel ik. Intan begon en eindigde haar optreden met Molukse klassiekers. Tussendoor zong ze haar eigen uitgebrachte nummers en het werkte, want de zaal ging compleet uit z’n dak. Intan haar optreden voelde vertrouwd en was verfrissend tegelijk. Precies die combinatie omarm ik als redactielid van Museum Maluku.

Redactie
Miguell Kaidel

Nu te zien: Ons Land

Een tentoonstelling over de Nederlandse koloniale geschiedenis in de Oost en hoe die nog altijd doorwerkt.

Lees meer

Column: Daglicht na jaren…

Heb je de column van junior conservator Reïnda Hully al gelezen? 

Lees meer

Daglicht naar jaren, Reïnda Hully, Junior Conservator,

Daglicht na jaren

Daglicht na jaren…

GESCHREVEN DOOR REÏNDA HULLY OP 30. GEPOST IN NIEUWS

Houten voorouderbeelden. Opgezette Molukse fauna. Honderden meters aan papieren documenten… De afgelopen maanden hebben conservator Huib Akihary en ik het voorrecht gehad om de gehele collectie van Museum Maluku te bekijken en te beoordelen. Sinds de sluiting van het museum te Utrecht in 2012 zijn de deelcollecties ondergebracht bij verschillende depots in het land. Deze deelcollecties bestaan uit museale objecten, archieven, boeken, foto’s en nog veel meer. Een greep uit de complexe Molukse én Moluks-Nederlandse geschiedenis, een geschiedenis die maar blijft groeien.

29 pallets gevuld met archiefmateriaal

Zelfs uit onverwachte hoek. Nadat wij eind vorig jaar dachten alles uit onze collectie gezien te hebben, ontvingen we het bericht dat er nog 29 (!) pallets met objecten van het museum opgeslagen stonden in één van de depots. Na het maken van de afspraken gingen Huib en ik afgelopen maand opnieuw de hort op. Opgedeeld in twee bezoeken, doorzochten wij de 29 pallets gevuld met archiefmateriaal. Tussen deze dozen, gevuld met papieren documenten, vonden we daarnaast ook cassettebandjes, elpees, foto’s en diverse audiovisuele dragers. Maar bovenal vonden wij archieven die varieerden van persoonsarchieven tot ledenadministraties van oude Molukse instanties.

Lees verder onder de foto’s

  • Daglicht na jaren

    Conservator Huib Akihary opent verschillende dozen

  • Daglicht na jaren

    Archiefmateriaal

  • Junior conservater Reïnda bekijkt een van de dozen

Het belang van een archief

Terwijl Huib vol enthousiasme de verschillende dozen opende en de documenten bekeek, probeerde ik uit te zoomen en na te denken over het belang van archieven, geschiedschrijving en de museale instelling. Zo kwam ik terecht bij de stelling dat het niet het doel van een historicus is om de geschiedenis te beschrijven, maar een geschiedenis. Historici moeten tenslotte belangrijke keuzes maken in welke bronnen ze gebruiken en welk onderdeel van een historisch evenement ze hiermee beschrijven. Bovendien zullen die bronnen nooit precies het evenement beschrijven en moeten ze geïnterpreteerd worden. Een verantwoordelijke taak…

Het creëren van een archief is daarin dus net zo belangrijk. Het opslaan van documentatie van een mogelijk belangrijk historisch evenement. Welke documenten sla je op? Wat staat er in deze documenten? Hoe is het evenement beschreven of hoe beschrijf jij het evenement? Hoe bepaal jij hierdoor indirect de geschiedschrijving van een mogelijk historisch evenement? Enfin, eveneens een belangrijke en verantwoordelijke taak.

Een belangrijke en eervolle stap

Als museum willen wij natuurlijk een zo divers, inclusief en compleet mogelijk Molukse en Moluks-Nederlandse geschiedenis in kaart brengen en op een creatieve manier exposeren aan geïnteresseerden. Hiervoor moeten we zowel de ‘gangbare’ (lees: Westerse) manier van geschiedschrijving, alsook alle andere vormen van niet-Westerse geschiedschrijving, in acht nemen. Het bezoeken, bekijken en interpreteren van geschreven én ongeschreven bronnen die weer daglicht zien na jaren is hiervoor een hele belangrijke, eervolle, maar vooral leuke stap.

Junior Conservator 
Reïnda Hully

Nu te zien: Ons Land

Een tentoonstelling over de Nederlandse koloniale geschiedenis in de Oost en hoe die nog altijd doorwerkt.

Lees meer

Maju Mundur

Heb jij alle afleveringen van Maju Mundur – Duo interviews al gezien? 

Check it out!

Vuurvliegjes als teken van aanwezigheid ✨

Projectleider bij het Nationaal Archief, initiatiefnemer van Verloren Banden is Jeftha Pattikawa. Hij laat zijn licht schijnen op zijn familieleden. Jeftha host samen met Rocky Hehakaija de talkshow BETA DISINI ’21 op zondag 21 maart om 12:00 uur op deze site.

Zijn pak hing rond zijn lichaam alsof hij iedere nacht iets gekrompen was. In zijn hand een bijbel. Die ochtend hoorde ik het geluid van blote voeten op de zeilvloer. Door de kier van de deur zag ik hem zijn springoefeningen uitvoeren in de overloop. Het ritueel van een soldaat. Zonder uniform. Zonder leger. En naarmate de tijd verstreek, liet ook zijn geheugen hem in de steek. Vreemde gezichten om hem heen. De psalmen vergat hij niet.

Haar stem werd steeds luider. Voor iemand die haar stem verloren leek te zijn als de aardappelboer of ziektecontroleur voor de deur stond hield ze nu niet op met praten. Haar gezicht liep rood aan. Tijdens het voorbereiden van de maaltijd greep ze onder het aanrecht naar de fles en schonk een borrelglas in. Rond etenstijd trok ze zich terug in haar kamer. We zagen haar de volgende dag pas weer.

Tijdens het voorbereiden van de maaltijd greep ze onder het aanrecht naar de fles en schonk een borrelglas in.

Hij meldde zich aan bij het Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Niet omdat hij trouw was aan het koninkrijk. Het eilandleven benauwde hem. Een hang naar avontuur en op zoek naar betere kansen. Hij had nooit goed afscheid kunnen nemen van zijn dierbaren. ‘Voor je het weet ben ik terug’, zei hij tegen zijn zus. ‘Let goed op dit huis’. Hij heeft de weg nooit terug kunnen vinden.

Dit was niet het leven wat ze zich voorgesteld had. Maar ze troostte zich met de gedachte dat ze op een dag met haar gezin terug zou keren naar een vrij land. Dan zou ze alles achterlaten. Dit is tijdelijk. De ongeopende stapels post, de boodschappen die iedere maand duurder leken te worden, de vreemden aan de deur die naar haar zoons en dochters kwamen vragen. Ze zag haar kinderen verdwalen in het land van een ander.

Een van de voorwaarden was het millimeteren van zijn haar. Dit weigerde hij.

Studeren aan de Zeevaartschool in Apeldoorn was zijn droom. Ook met de gedachte dat hij ooit iets zou kunnen betekenen voor de strijd van zijn volk. In de brief las hij dat hij toelaatbaar was. Een van de voorwaarden was het millimeteren van zijn haar. Dit weigerde hij. Het was zijn enige kans op een koerswijziging. Hij heeft het woonoord en de wijk nooit verlaten. Zijn schepen verbrand.

Ze droomde groot en grenzeloos. Haar dromen overstegen de idealen van haar ouders. Ze liet zich niet begrenzen. Haar toekomst doemde voor het slapen helder voor haar op. Steeds scherper naarmate ze ouder werd. Een meedogenloze advocaat. Een beroemde zangeres. De wereld stond aan haar voeten. Met haar boeken onder de arm liep ze dagelijks naar de plaatselijke Mulo. Vanaf de Woestijnweg, langs kasteel De Cannenburgh over de Dorpstraat. Op een van die ochtenden walsten sloopwagens onverwachts hun barak plat. Haar dromen vermorzeld. Een waas voor haar ogen. Ze raakte de weg kwijt. Zij waren geen onbevreesde soldaten. En geen sterke supervrouwen die voor iedereen klaar stonden. Het waren mensen zoals jij en ik. Met verdriet, angst, schaamte en schuld. We bloeden, vloeken, huilen, rouwen en verdwalen. We lachen, bidden, zingen, helen en herdenken.

Ze zijn vuurvliegjes. Na de schemering verlichten hun verhalen, geschiedenissen en getuigenissen ons pad in het donker.

Zodat wij altijd weer de weg naar huis weten te vinden.

#betadisini#iamhere#ikbenhier#70jaarmolukkersinnederland

Bron: Facebook pagina van Jeftha Pattikawa, beeld (oud) Vaassenaren