Groetjes uit Museum Arnhem: Baku Dengar & Numane

BAKU DENGAR: Luisteren naar wat niet direct wordt uitgesproken

In Museum Arnhem ontvouwt Baku Dengar zich niet als een klassieke tentoonstelling die je van werk naar werk begeleidt. Het voelt eerder als een reis waarin herinneringen, identiteit, koloniale geschiedenis en spirituele verbeelding voortdurend met elkaar in gesprek zijn. De titel betekent vrij vertaald “naar elkaar luisteren”, maar tijdens het bekijken van de tentoonstelling ontstaat al snel het gevoel dat het hier niet alleen gaat om luisteren naar elkaar, maar ook naar wat lange tijd verzwegen bleef.

Direct bij binnenkomst trekken de monumentale installaties de aandacht. Houten constructies, verwijzingen naar traditionele architectuur, archiefbeelden, vlaggen, boeken en persoonlijke objecten vloeien samen tot een gelaagd geheel. Het werk oogt tegelijkertijd kwetsbaar en stevig verankerd. Alsof verleden en heden letterlijk op elkaar zijn gebouwd.

Wat opvalt is de manier waarop geschiedenis hier niet lineair wordt verteld. In plaats daarvan bewegen de werken zich tussen familieverhalen, migratie, onafhankelijkheidsstrijd, verlies en culturele continuïteit.  Een van de installaties tonen een constructie waarin archiefmateriaal, foto’s en symbolen samenkomen. De Morgenster-vlag hangt zichtbaar aanwezig naast persoonlijke beelden en documenten. Het werk roept vragen op over thuis, diaspora en de manier waarop politieke geschiedenis doorwerkt in familielevens.

Het mag naast elkaar bestaan

Die spanning tussen collectief geheugen en persoonlijke ervaring loopt door de hele tentoonstelling heen. Sommige werken voelen bijna ceremonieel aan. Andere juist confronterend stil.

Ook de natuur speelt een belangrijke rol binnen Baku Dengar. Grote getekende landschappen vullen de muren van de ruimte. Bossen, water, wortels en dieren verschijnen niet als decor, maar als levende aanwezigheid. De jungle wordt hier geen exotisch beeld, maar een plek van oorsprong, bescherming en rituelen. In een van de werken staat een vrouwelijke figuur letterlijk geworteld in het landschap. Haar lichaam lijkt samen te vallen met de omgeving om haar heen. Alsof identiteit niet los kan worden gezien van land, geschiedenis en voorouders.

Baku Dengar weigert simpele antwoorden te geven. De tentoonstelling vraagt aandacht en vertraging. Veel werken bevatten details die pas zichtbaar worden wanneer je langer blijft kijken. Draden, textiel, houtbewerking, foto’s en geschreven fragmenten vormen samen een taal die niet volledig vertaald hoeft te worden om binnen te komen.

NUMANE: BUAYA INSTALLATIE-PREFORMANCE

Bezoekers worden verwelkomd door een groot doek. Gemaakt door NUMANE (Darsay, Jefta Tanate & Desley)
Blauwe en rode vegen bewegen over het oppervlak alsof ze nog in beweging zijn. Alsof het werk ademt. Alsof het iets probeert vast te houden dat moeilijk in woorden te vatten is.

Darsay vertelt over de verschillende bewegingen die zijn gebruikt op het doek waaronder de voetstappen en passen die gebruikt worden in krijgsdansen van TNS. Eerst voorzichtig danst Jefta en maakt nog geen contact met het publiek, ritme begint bij de voeten. Stampen. Aarden. Elke beweging draagt betekenis.

We zien de dans van de buaya, de krokodil. Over schubben, kracht en de schaduwzelf. De symboliek van de Krokodil is wat in het Westen de slang vertegenwoordigd. De slang vaak gezien als iets sluws, iets glibberigs. Een adder onder het gras. Maar de krokodil draagt een ander gewicht met zich mee. Hij is verzwaard, geaard en beweegt zich ondanks zijn zwaarte vloeiend door water, modder en land.

Misschien schuilt juist daarin de kracht van het symbool. De mogelijkheid om je voort te bewegen door moeilijke omstandigheden zonder jezelf te verliezen. Door weerstand heen.

Want ontwikkeling verloopt zelden lineair. De levensfases waar we als mens doorheen gaan vragen om confrontatie, vertraging en soms volledige overgave.

Jefta Tanate verzorgde de dans binnen deze bijzondere voorstelling. Hij belichaamt de buaya. Zijn bewegingen zijn zwaar en vloeiend tegelijk, beheerst maar intens. Soms laag bij de grond, dan weer explosief versneld. Hij vertelt zonder woorden het verhaal van een lichaam dat zich door modder, water en land beweegt. Het publiek wordt stil. Niet uit ongemak, maar uit volledige aandacht. Op sommige momenten buigt Jefta zijn lichaam tot het uiterste, alsof hij de grenzen van spanning en controle onderzoekt. Je voelt bijna fysiek wat er wordt uitgebeeld: strijd en transformatie.

En misschien is dat wat deze voorstelling zo bijzonder maakt. Dat de schaduw hier niet wordt weggestopt, maar juist zichtbaar mag zijn. Dat kwetsbaarheid en kracht naast elkaar bestaan. Dat beweging een manier wordt om herinneringen, emoties en identiteit tastbaar te maken.
NUMANE laat zien dat mannelijkheid en gevoeligheid elkaar niet uitsluiten. De mannen delen verhalen over hun ervaringen, over hoe het leven hen samenbracht en hoe hun collectief ontstond. Hun onderlinge band toont een vorm van broederschap die gebouwd is op vertrouwen, kwetsbaarheid en verbondenheid. Daarmee vormt NUMANE niet alleen een krachtige performancegroep, maar ook een belangrijk voorbeeld voor velen.

Wij gaan dit jaar meer zien van NUMANE. Houd onze cultuuragenda in de gaten voor aankomende performances en programma’s.