Achter de camera met Uriël Matahelumual

Sinds 2010 is de Rotterdammer actief in de filmwereld. Zijn werk draait om visuele storytelling, maar wie met hem in gesprek gaat, ontdekt al snel dat zijn verhalen juist beginnen bij iets wat niet in beeld te vangen is: luisteren.
Eenmaal met Uriël in gesprek valt al snel iets op. Hij luistert aandachtig, kijkt goed en neemt de tijd om antwoord te geven. Stiltes hoeven niet meteen opgevuld te worden. En tegelijkertijd wordt er vooral ook veel gelachen.

Zelf zegt hij vrij nuchter dat hij praten eigenlijk helemaal niet zo leuk vindt. Dat hij zich vooral achter de camera thuis voelt, is dan misschien ook niet zo gek.

Als kind stotterde Uriël. Daar is tijdens het interview weinig van te merken, maar het heeft wel invloed gehad op hoe hij met taal en communicatie omgaat. Als spreken niet altijd vanzelf gaat, ga je anders nadenken over woorden. Over wat ze met iemand kunnen doen, maar ook over hoe belangrijk het is om goed te luisteren.

Dat zie je ook terug in zijn werk. Want om iemands verhaal te kunnen vertellen, moet je eerst bereid zijn om ernaar te luisteren.

Zijn interesse in film begon al vroeg. Als jongen keek Uriël veel films en producties en raakte hij gefascineerd door de manier waarop verhalen werden verteld en opgebouwd. Er waren genoeg makers naar wie hij kon kijken en van wie hij kon leren. Toch miste hij iets.

Hij miste makers in wie hij zichzelf ook cultureel kon herkennen. Molukse makers en verhalenvertellers die verhalen vertelden vanuit een achtergrond die hij zelf kende.

Tegelijkertijd is het opvallend dat zijn eigen filmsmaak behoorlijk verschilt van het werk waarmee hij bekendheid heeft opgebouwd. Vraag hem naar zijn favoriete genre en het antwoord is simpel: horror.

Toch kiest hij er in zijn eigen werk bewust voor om ruimte te maken voor Molukse verhalen in Nederland.

Die keuze lijkt veel te maken te hebben met iets wat hij zelf lange tijd heeft gemist: herkenning. Niet alleen jezelf terugzien in een verhaal, maar ook weten dat jouw verhaal het waard is om verteld te worden.

Het Molukse verhaal voorbij 1951

Die zoektocht komt ook terug in Moluks in 2051, een project waarvan Uriël bedenker en curator is. Veel Molukse verhalen in Nederland gaan over de koloniale geschiedenis en de komst van de eerste Molukkers naar Nederland in 1951. Die geschiedenis is belangrijk, maar Uriël is ook benieuwd naar wat daarna komt.

Welke verhalen vertellen Molukse makers nu? Welke rol spelen cultuur, tradities en gebruiken daarin? Wat nemen nieuwe generaties mee en wat verandert met de tijd?

En vooral: hoe ziet het Molukse verhaal eruit in 2051, wanneer Molukkers honderd jaar in Nederland zijn?

Als curator houdt Uriël zich bezig met de inhoudelijke invulling van het programma. Daarbij worden verschillende vormen van media gebruikt om verhalen te vertellen. Niet alleen om terug te kijken naar wat er is geweest, maar ook om na te denken over wat er nog kan komen.

Dat vooruitkijken zie je vaker terug in zijn werk.

Ook als zijn films over zware of gevoelige onderwerpen gaan (zoals bij Goldfish for breakfast waarbij rouw centraal staat), blijft hij niet alleen bij het verleden hangen. De geschiedenis en de pijn die daarbij hoort krijgen hun plek, maar zijn niet het eindpunt van het verhaal.

Er blijft ruimte voor wat daarna komt.

De blik gaat uiteindelijk altijd weer vooruit.

Van aankomst naar toekomst

Momenteel werkt Uriël aan de documentaire Van Aankomst naar Toekomst, waarin onder anderen Ulu Kora een plek krijgt. Het idee ontstond in mei 2025, vanuit een gevoel dat hij niet langer kon negeren: dit verhaal moest verteld worden.

Niet alleen om terug te kijken, maar juist om te ontdekken wat we meenemen. Welke verhalen leven door? Wat geven we mee aan een volgende generatie? En wat dreigt verloren te gaan als niemand ze vastlegt?

Voor de documentaire werkt Uriël samen met een filmcrew die grotendeels bestaat uit Molukse makers. Dat maakt het project persoonlijk. Niet alleen voor de mensen vóór de camera, maar ook voor degenen erachter.

Tijdens ons gesprek wordt ineens duidelijk hoe persoonlijk dit allemaal is.

Terwijl Uriël vertelt over de verhalen die hij wil vastleggen, komt hij bij zijn eigen familie. Bij zijn opa en oma. Hij valt stil.

De filmmaker die zo zorgvuldig observeert en zijn woorden kiest, wordt zichtbaar geraakt. Even zijn er geen mooie zinnen nodig. Geen uitleg. Zijn emotie vertelt genoeg.

Misschien is dat wel precies waarom dit verhaal gemaakt moet worden.

Omdat geschiedenis niet alleen bestaat uit jaartallen, gebeurtenissen en archiefbeelden. Geschiedenis leeft in mensen. In herinneringen die je bijblijven. In verhalen van opa’s en oma’s. In wat wordt doorgegeven – soms met woorden, soms juist in stilte. En die emotie mag er zijn.

Want geraakt worden is geen zwakte. Het betekent dat iets ertoe doet. Dat een verhaal niet alleen iets is wat je vertelt, maar iets wat je met je meedraagt.

Dat is misschien ook wel waar Uriëls kracht als filmmaker ligt. Hij kijkt niet van een afstand naar de verhalen van anderen. Hij durft dichtbij te komen. Te luisteren. Te voelen. En ruimte te laten voor wat niet altijd in woorden te vangen is.

Wij zijn dan ook trots dat we met Uriël mogen samenwerken en hem mogen zien groeien in het creatieve veld, we kijken enorm uit naar het moment waarop zijn documentaire het licht ziet.

Van Aankomst naar Toekomst is meer dan een titel.

Het is een verhaal over waar we vandaan komen, wat we met ons meedragen en wat we willen doorgeven.

En wij kunnen niet wachten om het te zien.