In eigen woorden: van archief naar tentoonstelling

Het was een proces van bladeren, tillen, ordenen en vooral: kijken, en opnieuw kijken.

Elke foto ging letterlijk door onze handen. Met witte handschoenen, zorgvuldig en aandachtig. Soms viel er stilte, omdat een beeld binnenkwam. Soms werd er gelachen om oude bekenden, om kapsels uit een andere tijd, om plekken die nog steeds herkenbaar zijn. Tussen het werken door klonk muziek, werden herinneringen gedeeld en ontstonden gesprekken over vroeger en nu.

Wat deze dagen bijzonder maakte, was wie er aan tafel zaten. Drie generaties, ieder met een eigen perspectief en verbinding met het verleden. Het selectieproces werd daarmee meer dan een praktische taak; het werd een moment van ontmoeting.

Voor In Eigen Woorden kozen we drie leidende sentimenten: plezier, gemeenschapszin en verzet. Deze vormden het kompas in het selectieproces.

Al snel werd duidelijk: dit archief is geen statische verzameling, maar een levend geheugen. Selecteren betekende dus niet alleen kijken naar esthetiek, maar vooral naar representatie. Welke beelden vertellen wie wij zijn? Welke dragen bij aan het verhaal dat we samen willen delen?

De beelden die uiteindelijk zijn gekozen, vormen samen een visuele vertelling waarin persoonlijke herinneringen en collectieve geschiedenis in elkaar overlopen.

Meer dan een tentoonstelling

Museum Maluku is een gemeenschapsmuseum. Wij werken voor en met de gemeenschap om erfgoed en cultuur levend te houden. Met In Eigen Woorden brengen we niet alleen beelden samen, maar ook stemmen, perspectieven en vragen.

Want bij veel foto’s ontbreekt context. Wie staan erop? Waar zijn ze genomen? Wie is de maker?

Daarom zetten we actief in op het verrijken van onze collectie met metadata, samen met de gemeenschap. Eerder dit jaar organiseerden we in Kamp Vught een pilot voor community crowdsourcing. Een eerste stap in een langer traject waarin gedeeld eigenaarschap centraal staat.

Ook tijdens de opbouw bleef die zorgvuldigheid voelbaar. Iedere foto kreeg een objectnummer, handmatig aangebracht. In duo’s werkten we ons door de ruimte, beeld voor beeld. Een intensief proces…we kunnen de nummers inmiddels dromen.

Toen we voor het eerst als team de zaal binnenliepen, kwam het binnen.
“Ik zie mijn opa en oma terug.”
“Ik voel me verbonden, ook al ben ik niet in de wijk opgegroeid.”

Er was herkenning, trots, maar ook het besef dat veel mensen op de foto’s er niet meer zijn. Verdriet en blijdschap bestonden naast elkaar.

Wat we bewaren, bepaalt wat we doorgeven

Op 18 maart was de opbouw afgerond. Volgens Molukse traditie sloten we de ruimte ritueel af met sasi.

Sasi is een eeuwenoud gebruik binnen de adat: een systeem van tijdelijke afsluiting, bedoeld om balans, respect en duurzaamheid te waarborgen. Wat gesloten is, krijgt tijd. Wat beschermd wordt, krijgt waarde.

De tentoonstelling bleef tot de opening afgeschermd niet alleen fysiek, maar ook symbolisch. Een moment van rust, voordat het gedeeld wordt.

De avond van de opening

De spanning was voelbaar en de zaal vol. Onderling grapten we dat het meer op een pesta leek dan op een formele opening.

Gasten werden ontvangen door Moesha, maakten een eerste herinnering in de photobooth van Phobu en schoven aan voor een warme maaltijd verzorgd door Nona Malesi. Ontmoeting stond centraal, nog voordat de tentoonstelling werd bekeken.

Het openingswoord werd verzorgd door bestuurslid Ezra Papilaja, gevolgd door een toelichting van Yanise Zijlstra. Directeur Henry Timisela nodigde vervolgens iedereen uit om de zaal te betreden.

Hoewel de stiften al klaar lagen en we als team voorbeelden op de muren hadden gezet, een uitnodiging om namen van dierbaren toe te voegen voelde het bijna onwerkelijk.

Als kind leer je immers dat je niet op muren tekent. Laat staan met verfstiften en toch was het precies de bedoeling.

Even leek er nog aarzeling in de ruimte. Maar toen iemand de eerste naam schreef, volgden er al snel meer. Het was zelfs zo dat we stiften te kort kwamen…Het was alsof er iets werd losgemaakt. Naam na naam verscheen op de muren. Plaatsen, herinneringen, kleine notities. Fragmenten van levens die opnieuw zichtbaar werden.

Mensen die schreven, werden aangesproken door anderen die dezelfde personen herkenden. Gesprekken ontstonden spontaan. Verhalen werden aangevuld, herinneringen gedeeld en nog veel mooier geschiedenis werd geschreven.

Bedankt aan iedereen die heeft meegewerkt aan deze tentoonstelling en de opening met zorgzame handen heeft verzorgd.

De tentoonstelling In Eigen Woorden is tot 26 september 2026 te zien in het Sophiahof. Plan je bezoek hier.